ana sayfa yazılar love letters kimlik dergi mekân EN
THOREAU VE OKURLARINA YAŞAMAYI ÖĞRETMEYİ SÜRDÜREN KİTAP
İlk kez 1854'te yayımlanan Walden üzerine. Walden, on dokuzuncu yüzyıl Amerikan edebiyatının içinden bir ırmak gibi geçer; izi hiç silinmeden sürer.
"The Woods"; Massachusetts'teki Walden Gölü'nde çekildi.
Yavaş akan bir dere gibi, her kuşağın hayal gücünde kendine yeni yataklar açar.
İki yıl, iki ay, iki gün boyunca Thoreau, Massachusetts'te bir gölün kıyısında sessizce yaşadı; günlerini suyun ve ormanın ritmine bıraktı. Bu emekten bir kitap doğdu; okuru, kendi yansımasını onun yüzeyinde görmeye çağıran bir kitap.
Henry David Thoreau'nun, 1854'te Ticknor and Fields tarafından yayımlanan Walden; or, Life in the Woods kitabının kapak sayfası.
4 Temmuz 1845'te Thoreau, Walden Gölü'nün kuzey kıyısında, Emerson'a ait bir arazide kendi eliyle yaptığı sade bir kulübeye taşındı. Her ayrıntı bilinçli bir seçimdi. 1847'de Concord'a dönene dek gündelik düzenini mevsimlere bıraktı. Bu deneyimlerden doğan Walden'ı yıllar sonra, 9 Ağustos 1854'te Boston'da yayımladı.
Kitap çok satmadı; Thoreau 1862'de, sözlerinin ulaşacağı okuru hiç görmeden öldü. Ama yıllar geçtikçe Walden'ın etkisi büyüdü, ve asıl hikâye işte o zaman başladı.
Walden hiçbir zaman yitip gitmedi, unutulmadı. Tersine, yıllar boyunca usulca aktı; her yeni kuşağa eşlik etti, hep oradaydı, hep kıyıdan fısıldadı. Onlarca yıl içinde sözleri kıtaları aştı, hareketleri tutuşturdu: Gandhi'nin şiddetsizliğinden King'in eylemciliğine, çevreciliğin doğuşundan 1960'ların arayışçılarına ve bugünün minimalistlerine.
Henry David Thoreau'nun Kulübesi
On dokuzuncu yüzyıl Amerikan metinlerinin çoğu belleklerden silinir; Walden ise kalıcı olur. Gücü yalnızca söylediğinde değil, okuru kendi anlamını bulmaya çağıran katmanlı, açık yapısındadır.
Okudukça, Walden'ın yalnızca bir anı ya da deney olmadığı açığa çıkar; o, yalnızlığın bakışı nasıl biçimlendirdiğine dair bir araştırmadır. Thoreau yönerge vermek yerine, her günün sıradan işlerini toplumsal normları sorgulamak ve okuru dünyayla ilişkisini yeniden düşünmeye çağırmak için kullanır.
Sonbaharda Walden Gölü (Massachusetts)
Bir insan hayatını sürdürmenin bedeli nedir? Çalışmak ne içindir, ne kadarı yeter? Her bölüm bu sorulara döner, onları gündelik edimlere kök saldırır: inşa etmek, ekmek, ölçmek, saymak. Göl kıyısındaki hayat hem konudur hem yöntem; kesintisiz bir sorgulama. Walden'ı ayakta tutan da bu sakin akıştır.
1840'ların Massachusetts'ini anlatan bir anı kitabı çoktan unutulup gidebilirdi. Oysa sorular üzerine kurulu bir kitap kalıcı oldu. Her çağın okuru aynı sorularla karşılaşır; sorular zaman içinde yankılanır.
1854'te bu sorular borcu, emeği, toplumsal beklentileri yokluyordu. 1968'e gelindiğinde tüketim toplumuna meydan okuyordu. Bugünse ekranlarımızla, dolup taşan takvimlerimizle, parçalanmış dikkatimizle yüzleşiyor.
Thoreau'nun Walden Gölü'ndeki kulübesinin yeri.
Ayrıntılar değişse de sorular yerinde kalır. Kitabın başlarındaki, onlarca yıldır yankılanan şu cümleyi düşünün: "İnsanların çoğu sessiz bir çaresizlik içinde yaşar."
Bu cümle çoğu zaman belirli bir döneme aitmiş gibi yanlış aktarılır; oysa değildir. Yaşamakla yaşamı anlamak arasındaki daha derin bir kopukluğu gösterir; Walden'ın üzerine eğildiği bir boşluğu. Thoreau geri çekilmeyi salık vermedi; köye geri döndü. Çağrısı, kaçmak değil, dikkati derinleştirmektir.
Bilinçli yaşamak bir duygu değil, bir pratiktir.
Thoreau'nun göl kıyısındaki günleri bu pratiği gösterir. Masrafları toplar, derinlikleri ölçer, ne yediğini, ne yaptığını, ne harcadığını sıralar. Gündelik ayrıntıları, parça parça incelenebilecek bir şeye dönüştürür.
Walden Gölü, The Walden Woods Project.
Sonra kitap dışarıya, okura döner ve sorar: Aynı titiz hesabı kendi hayatına da getirebilir misin?
1854'ün okuru bunu bir çiftliğe ya da dükkâna uygulardı belki; bugünün okuru bir banka ekstresine, takvime, ekran süresine. Dünya değişir, sorular kalır.
Walden'ın yeniden keşfedilmeye ihtiyacı yok, çünkü hiçbir zaman tek bir ana kök salmadı. Soruları bizi hâlâ zorladığı ve uyandırdığı her yerde, sessizce çalışmayı sürdürüyor.
KAYNAKÇA
Thoreau, Henry David. Walden, or Life in the Woods. Boston, Ticknor and Fields, 1854
Thoreau, Henry David. The Journal of Henry David Thoreau, 1837–1861. Edited by Damion Searls. New York, New York Review Books, 2009
Harding, Walter. The Days of Henry Thoreau, A Biography. Princeton, Princeton University Press, 1982
Richardson, Robert D. Henry Thoreau, A Life of the Mind. Berkeley, University of California Press, 1986
Walls, Laura Dassow. Henry David Thoreau, A Life. Chicago, University of Chicago Press, 2017
Thoreau Institute at Walden Woods, Lincoln, Massachusetts
Walden Pond State Reservation, Concord, Massachusetts